Çocuklarda empati: aynı hikâyeye iki kişinin gözünden bakmak

Çocuklarda empati üzerine bir aile sohbetini “Kendini onun yerine koy” cümlesinden daha somut hâle getirebilirsiniz. Kısa bir hikâye seçip iki kişinin ne gördüğünü, ne düşündüğünü ve neye ihtiyaç duyduğunu konuşun. Ama başkasının duygusunu tahmin etmenin, onu gerçekten dinlemenin yerine geçmediğini açık tutun.

Kısa bir hikâyeyle başlayın

Şu özgün örneği okuyabilirsiniz: Deniz ve Efe ortak bir keşif defteri hazırlıyor. Deniz kapağı tek başına boyuyor. Efe de boyamak istemiş ama bunu söylememiş. Defter bittiğinde Efe sessizleşiyor; Deniz ise nedenini anlamıyor.

Hikâyeyi okuduktan sonra hemen doğru davranışı açıklamayın. Önce çocuğunuzun ne fark ettiğini sorun. İsterse iki karakteri kâğıda çizsin; gerçek bir arkadaşının adını kullanmanız gerekmez.

İki bakış açısını ayrı not edin

• Deniz kendi yaptığı işi nasıl anlatırdı?
• Efe ne yapmak istemiş olabilir?
• Hikâyede bildiğimiz şey ne, yalnızca tahmin ettiğimiz şey ne?
• İki kişi birbirine hangi soruyu sorabilir?

“Efe kesin kıskandı” gibi tek bir duyguya karar vermeyin. Üzülmüş, dışarıda kalmış veya sadece yorulmuş olabilir. Gerçek hayatta açıklık için kişinin kendisine sormak gerekir.

Yeni bir konuşma yazın

Örneğin Deniz “Sessizleştin, bir şey söylemek ister misin?” diyebilir. Efe “Ben de kapağa bir bölüm eklemek istiyordum” diyebilir. Çocuğunuz kendi cümlelerini seçsin; yetişkin onun yerine bütün çözümü yazmasın.

İkinci turda karakterlerin rollerini değiştirin. Ortak defterin bir sonraki sayfasını nasıl hazırlayabileceklerini düşünün. Çözüm her iki kişinin isteğinin tamamen aynı olması değildir; farklı istekleri duyup ortak bir sonraki adım seçmektir.

Günlük hayata küçük bir soru taşıyın

O gün bir anlaşmazlık yaşanırsa “Ne hissettiğini tahmin etmek yerine sana ne sorabilirim?” cümlesini deneyebilirsiniz. Çocuk konuşmak istemiyorsa hemen cevap vermeye zorlamayın. Başkasını anlamaya çalışmak kendi sınırlarından vazgeçmek anlamına da gelmez.

Bu hikâye bir terapi veya empati ölçümü değildir; CosmoVerse için hazırlanmış aile sohbeti önerisidir. Birlikte okuma planı ile başka hikâyelere geçebilir, paylaşma rehberi ve değerler eğitimi örnekleri ile gündelik durumları konuşabilirsiniz.